تربیت فرزند

بعضی از والدین تز مخصوص خودشان را در مورد تربیت فرزندشان دارند و متدهای عجیب و غریبی را روی فرزندشان پیاده می‌کنند. مثلا شما یک پسربچه 5ساله غیرقابل تحمل را می‌بینید که به عقیده پدرومادرش نباید به او سخت گرفت و معتقدند بچه باید تا هفت سالگی پادشاهی کند! یا بچه دو ساله را می‌بینید که به خاطر یک بهانه‌گیری ساده از طرف والدینش به شدت توبیخ می‌شود.

حوریه باقری، کارشناس ارشد روانشناسی تربیتی- در نوشتار قبلی دربارۀ نقش مراقب در دلبستگی کودکان به طور مفصل صحبت کردیم. در این نوشتار می‌خواهیم شما را با انواع دلبستگی آشنا کنیم.

با وجود اینکه نوپایان و نوباوگان در محیط خانواده، اغلب به مادر خود دلبسته می‌شوند اما باطنِ روابط و کیفیت این پیوند عمیق عاطفی با مراقب (ممکن است مادر یا پدر باشد و یا هر شخص دیگر)، از کودکی به کودک دیگر متفاوت است. بگونه‌ای که کودکان، طیف رفتارهای متعددی را برای بروز دلبستگی از خود بروز می‌دهند.

کودک نوپا آینه را خیلی دوست دارد اما این نه به آن دلیل است که از آینه چیزی می‌فهمد و یا اصولا به انعکاس نور در آن توجهی دارد بلکه به طور غریزی از چهره خوشش می‌آید و آینه همان چیزی است که همواره حداقل یک چهره را به نمایش می‌گذارد و آن چیزی نیست جز چهره کودک.

دکتر پروین ناظمی، روانشناس - کارتون الفی اتکینز را به خاطر دارید؟ الفی اتکینر پسربچه‌ای‌ بود که با پدر کمی سربه هوا و دست و پا چلفتی‌اش در حومه شهر زندگی می‌کرد. در این داستان‌ها الفی با انواع و اقسام موقعیت‌های عادی و روزمره مواجه می‌شد و از تک‌تک رویدادهای عادی زندگی لذت می‌برد. گاهی هم داستان به قلمرو فانتزی نزدیک می‌شد و اینجا بود که شخصیت‌های خیالی و هیولاها وارد داستان می‌شدند.

حتی از یک کودک دوساله می توان سوال کرد که آیا نصف لیوان شیر می خواهد یا یک لیوان شیر. می توان به یک کودک چهارساله حق انتخاب داد تا بگوید نصف سیب را می خواهد یا تمام سیب را. و یک کودک شش ساله می تواند پیش خود تصمیمم بگیرد که آیا تخم مرغ آب پزش را سفت می خواهد یا نیم پز.

در خرید لباس برای کودکان ، این مسئولیت ماست که تصمیم بگیریم آن ها چه لباسی را نیاز دارند و این مسئولیت ماست که بودجه ی آن را تعیین کنیم. در فروشگاه ، ما چند نمونه لباس انتخاب می کنیم - همه ی این نمونه ها از نظر جنس و قیمت مورد قبول ما هستند

از نخستین سال دبستان به بعد ، در برخوردهای والدین باید این پیام وجود داشته باشد که انجام تکالیف مدرسه صرفاً و به طور محض در قلمرو مسئولیت کودک و دبیر اوست.
والدین نبایستی در مورد این تکالیف ، کودک را آزار بدهند و دائماً سرزنشش کنند. آنان نباید تکالیف کودک را مورد نظارت و رسیدگی قرار دهند مگر زمانی که خود کودک تقاضا کندو وقتی پدر یا مادر مسئولیت انجام تکالیف مدرسه را به عهده می گیرند ، کودک مخالفتی از خود نشان نمی دهد و اجازه ی این کار را به او می دهد ، و پس از آن ، دیگر پدر و یا مادر نخواهد توانست خودش را از این مخمصه نجات دهد.

 اولين كار اين است كه اگر فرزندتان را زديد لطفاً دچار احساس گناه نشويد، اين احساس گناه را خوب نگاه كنيد، ‌

 اگر كتك بزنيد و بخواهيد زود جبران كنيد، كار را بدتر مي كنيد و اين دفعه از لحاظ عاطفي مي زنيد.

وقتي خشونت مي كنيد و مي زنيد، جلوي كودك خود رانشكنيد. چون اين شكستن خود و جبران سريع آسيب شديدي به روحيه ي كودك وارد مي كند.

در ابتدا ، نیاز به این شناخت داریم که پرورش شخصیت به رابطه ی ما با کودکانمان بستگی دارد و این که خصوصیات شخصیت را نمی توان با حرف به کسی منتقل کرد ، بلکه آن ها را باید با عمل نشان داد.

نخستین گام در برنامه ی دراز مدت این است که تصمیم بگیریم به احساسات درونی و افکار باطنی فرزندانمان نیز توجه داشته باشیم ، نه این که فقط به اطاعت یا عدم اطاعت ظاهری شان توجه کنیم.

ما چگونه می توانیم از احساسات و افکار درونی کودکانمان آگاه شویم؟

اولین نکته اینکه باید به سن درک نظم رسیده باشد:

عدم نظم و ترتیب و شلختگی جزء لاینفک دوره‌های رشدی کودک است .
یعنی زمانی که کودک هنوز باور و منطق و چارچوبی از قواعد و قوانین را درک نکرده و مفهوم و جایگاه آن را نمی‌داند که عمده این عدم ادراک‌ها تا قبل از ۴-۵ سالگی شدت بیشتری دارد یعنی تا زمانی که هنوز جایگاه اجتماعی پیدا نکرده و تجربه مهد کودک و مربی و قواعد گروهی و زمانبندی را تجربه نکرده است.
و البته پس از آن و با حضور در مهد و آمادگی و پیش‌دبستانی به مفهوم کلی‌تر و ملموس‌تری از این قوانین دست می‌یابد.