فعالیت فیزیکی می تواند تاثیرات بسزایی بر تقویت عملکرد ذهنی اطفال بگذارد و موجب تقویت مهارت های آنان شود و تاثیر ورزش بر هوش اطفال بسیار موثر خواهد بود.
تحقیقات جدید نشان میدهد که وزن و فعالیت فیزیکی ممکن است بر مهارتهای فکری و یادگیری کودکان تأثیرگذار باشد.
دانشمندان 70 کودک با وزن طبیعی 7 تا 11 ساله را مورد مطالعه قرار دادند. 24 نفر از این کودکان فعال و بقیه فعال نبودند. منظور از فعال کودکی بود که بیش از یک ساعت در هفته در فعالیتهایی مثل شنا، ژیمناستیک، فوتبال یا رقص شرکت میکرد.
این مطالعه جز این، شامل 45 کودک با اضافه وزن و غیرفعال بود.
مطابق با انتظارمان، کودکان فعال با وزن طبیعی، چربی کمتر و ضربان قلبِ استراحت پایینتری نسبت به کودکان غیرفعال و دارای اضافهوزن داشتند. اما محققان جز این دریافتند که کودکان فعال با وزن نرمال در تستهای مهارتهای فکری مثل برنامهریزی و توجه هم عملکرد بهتری داشتند. یافتهها اخیراً به صورت آنلاین در ژورنال علم ورزش اطفال منتشر شد.
اگرچه این مطالعه پیوندی را بین فعالیت جسمانی و مهارتهای ذهنی کودکان پیدا کرد، یک رابطه علت و معلولی را بین این دو نیافت.
دانشمند علوم اطفال، کترین دیویس، مؤلف مطالعه و روانشناس سلامت بالینی در کالج پزشکی جورجیا، در یک نشست خبری گفت: «فعالیت، تفاوتی را بین کودکان با وزن نرمال ایجاد کرد. این تأییدکننده آن است که فعالیت فیزیکی تغییری در عملکرد مغز ایجاد میکند. خبر خوب آنست که با کمک خانوادهها و مدرسه، کودکان میتوانند میزان فعالیت جسمانیشان را افزایش دهند. اگر کودکان مقداری از کالریهای خالی رژیم غذاییشان را کم کرده و میزان فعالیت جسمانی را زیاد کنند، ممکن است به وزن نرمال خود برسند.»
قرن هاست که مادران از قدرت معجزه آسای نوازش کودکان به منظور قطع گریه آن ها آگاهی دارند. حالا دانشمندان نیز به قدرت این تماس پی برده اند و حتی از آن در درمان بیماری های گوناگون استفاده می کنند. این لمس و نوازش می تواند از یک دست در دست گرفتن ساده و بغل کردن، تا ماساژهای اختصاصی و حرفه ای باشد. با لمس می توان تب، درد، اضطراب، افسردگی، رفتارهای تهاجمی را مهار کرد، عملکرد سیستم ایمنی را بهبود بخشید و التیام را سرعت داد. فشار خون و سرعت ضربان قلب را کم و جریان هوا را در ریه بیماران آسمی تنظیم نمود، روانشناسان بر این باورند که نوازش و لمس کردن پوست روند کاهش دمای بدن کودکان بیمار را سرعت می بخشد. بسیاری از کودکان به دلیل بروز برخی ناراحتیهای روحی و نیاز به لمس محبت والدین دچار بیماری و تب می شوند.
امام صادق علیه السلام می فرماید: انّ الله عزّوجل لیرحم الرّجل (العبد) لشدّه حبّه لولده. مردی که نسبت به فرزند خود محبّت بسیار دارد، مشمول رحمت مخصوص خداوند است. پزشکان بر این عقیده اند کودکانی که در سال اول زندگی خود از کمبود محبت رنج می برند در معرض خطر اختلالات مغزی و مهارت های اجتماعی قرار دارند.
به گفته پزشکان: کودکان مادران مبتلا به مشکلات ذهنی بیشتر در معرض این خطر قرار دارند چرا که رابطه این گروه از مادران با فرزندانشان طبیعی نیست در حالی که نوزادان به تحریک و کنش های اجتماعی نیاز دارند تا توانایی های مغزی آن ها رشد کند. نیاز کودکان به مهر و محبت به اندازه کافی شناخته شده است، اما این شناخت که عشق و علاقه نه تنها در پختگی عاطفی نقش دارد بلکه ساختار مغز را نیز متاثر میکند، یافته جدیدی است . به هنگامیکه دانشمندان کودکان یتیمی را مورد مطالعه قرار دادند، در مغز آنها ”حفره سیاهی” یافتند . این همان بخش از مغز است که مسوولیت رشد و تحول در درک احساس و ساخت، عملکرد و هضم عواطف، تجربه زیبایی و لذت، لیاقت و هنر رفتار و برخورد عاقلانه با دیگران را برعهده دارد.
اولین مرحله بیدار و فعال کردن حس لامسه در نوزادان، نوازش و در آغوش گرفتن است. با این عمل به نوزادمان این حس را منتقل میکنیم که دوستش داریم و جایش امن است، حسی که حتی خودمان با در آغوش گرفته شدن به آن میرسیم.
اولین رابطه نوزاد با دنیای خارج از طریق لمس کردن میباشد و این حس را نوزاد از طریق پوست و سپس به وسیله دهان تجربه میکند.
در دوران جنینی به دلیل وجود کیسه آبی که در آن قراردارد و به وسیله دیواره بطن مادر، جنین به این احساس آرامش و امنیت دست مییابد ولی با تولد، این رابطه فیزیکی از بین میرود و اینجاست که نوزاد، نیاز به نوازش پیدا میکند تا فقدان رابطه فیزیکی دوران جنینی را جبران کند و والدین با یک برنامه ریزی مناسب بتوانند این خلاء را پر کنند.
کارشناس پرستاری بخش قلب کودکان بیمارستان شهید رجایی می گوید: زمانی که مادر کودک را پس از عمل جراحی قلب در آغوش می گیرد جریان خون طفل افزایش یافته و تنفس به حالت طبیعی بازمی گردد ضمن این که طول مدت بستری کودک نیز کاهش می یابد. وی افزود: بیشترین تاثیر در آغوش گرفتن کودک پس از جراحی، قبل و پس از استحمام است هم چنین پیشگیری از ابتلای کودک به عفونت از دیگر تاثیرات لمس کردن او پس از جراحی است زمانی که پوست بدن مادر و کودک با هم برخورد می کند باکتری های طبیعی پوست مادر به پوست کودک منتقل می شود و همین امر موجب مقاوم شدن باکتری های مفید در بدن کودک می شود که در نتیجه افزایش وزن گیری و کاهش طول بستری را برای کودک به همراه خواهد داشت.
هر چه والدین فرزندان را بیشتر نوازش کنند حرکات تهاجمی در کودکان کمتر می شود. هر چه مهر و محبت این نوازش ها بیشتر باشد در خلقیات کودکان تأثیرگذارتر و مثبت تر است.
روانشناسان براین باورند که والدین می بایست هر شب پیش از خواب برای کودکانشان لالایی بخوانند و آنها را چند دقیقه در آغوش بگیرند تا نه تنها سلامت روحی کودکانشان را حفظ کنند بلکه تعداد دفعات بروز انواع بیماریها را در فرزندشان نیز کاهش دهند.
دانشمندان اعلام کردند که تحقیقات نشان می دهد: کودکانی که با محبت و مهربانی لمس می شود، کمتر از آنان که تماس محبت آمیز با والدین شان ندارند گریه می کنند یا بیمار می شوند. همچنین بررسی های جدید نشان داده هر چه والدین فرزندان را بیشتر نوازش کنند حرکات تهاجمی در کودکان کمتر می شود. هر چه مهر و محبت این نوازش ها بیشتر باشد در خلقیات کودکان تأثیرگذارتر و مثبت تر است. همچنین دیده شده که نوازش باعث پایین آمدن سطح هورومون کورتیزول (هورمون استرس تولید شده در غده آدرنال) می شود.
وقتی دو نفر با هم دست می دهند، فشار متوسطی که دو دست به هم وارد می کنند، یکی از اعصاب دوازده گانه مغز را تحریک کرده و باعث کند شدن ضربان قلب و پایین آمدن هورمون های استرس از جمله کورتیزول می شود. نکته مهم دیگر این است که با ارتباط جسمی ناشی از نوازش و تماس با کودک، در والدین نیز احساس آرامش و اطمینان ایجاد می شود. ارتباط غیرکلامی که همواره در حین نوازش کودکتان برقرار می شود، جرقه ارتباطی تعاملی و دو طرفه را روشن می کند تا آنجا که این ارتباط می تواند در آینده نیز بین والد و کودک برقرار و ادامه داشته باشد. هنگامی که کودکان عشق صادقانه دریافت کنند چنان حس عمیقی از امنیت در آنها ایجاد می شود که تقریباً همیشه کمتر نیازمند دیگری هستند. در نتیجه بزرگسالانی که از لحاظ عاطفی نیازمند هستند عمدتاً آنهایی هستند که هنگام رشد محبت کافی از پدر و مادر ندیده اند یا کسانی هستند که محبت والدینشان یا متغیر بوده یا خالصانه نبوده است.
✅ انرژي غذاي كمكي كودك را با اضافه كردن آرد يا روغن مايع يا جوانه غلات بيشتر كنيد و حداقل هر روز علاوه بر شير مادر"5"وعده غذاي كمكي به او بدهيد.
✅ آب جوشيده خنك شده به كودك بدهيد و دادن قطره آهن را به ميزان"15"قطره فراموش نكنيد.
✅ به هر وعده غذاي كودك صبحانه، نهار، شام كمي روغن مايع يا كره آب شده حدود يك تا دو قاشق مربا خوري اضافه نماييد.
✅ از جوانه ماش يا جوانه گندم يا پودر اين جوانه ها در سوپ كودك بريزيد زيرا علاوه بر اينكه سرشار از ويتامينهاي ب و ث هستند به هضم غذا هم كمك مي كنند.
✅ كمي آرد، شير و كره را مخلوط كرده و به هم بزنيد و گرم كنيد(مثل سس سفيد) و به سوپ كودك بيفزاييد که هم طعم و رنگ جديد به سوپ مي دهد و هم انرژي آنرا افزایش مي دهد.
✅ پودر جوانه گندم ، جو پرك، بلغور گندم را له كنيد و با شير و كمي روغن يا كره بپزيد و در حجم كم و در دفعات بيشتر به كودك بدهيد.
✅ در حدود یازده ماهگی مي توانيد كمي خامه پاستوريزه به سوپ كودك اضافه كنيد. اگر كودك صبح ها زرده تخم مرغ پخته شده را نمي خورد آنرا با كمي كره و آب مرغ مخلوط و نرم كنيد و به او بدهيد و يا به سوپ او اضافه كنيد. زرده تخم مرغ را مي توانيد رنده كرده و يا با پشت قاشق له كنيد و داخل سوپ و يا پوره ( هر نوع پوره اي كه درست مي كنيد) بريزيد.
✅ به تكه هاي كوچك سيب زميني كه پخته شده و پوست آنرا جدا كرده ايد كمي كره بزنيد و اجازه بدهيد كه كودك خودش آنرا برداشته و بخورد.
✅ سعي كنيد براي تهيه سوپ يا كته از گوشت با استخوان استفاده كنيد ، مثل ران مرغ و يا ماهيچه گوسفند تا املاح و چربي بيشتري به بدن كودك برسد.
✅ ميتوانيد چند قلم گوسفند يا يك قلم گوساله را جداگانه بپزيد،چربي روي آنرا بگيريد و عصاره آنرا براي مدت كوتاه(در يخچال)و براي زمان طولانتر(در فريزر) نگهداري كنيد وبه هر وعده غذاي كودك دو قاشق غذاخوري از اين عصاره را اضافه نماييد.
✅ اگر وزن كودك كم است اضافه كردن حبوبات را به غذاي او به تعويق بياندازيد(بعد از"10"ماهگي) چون حبوبات حجم زيادي دارند بنابراين بعد از"10"ماهگي،حبوبات را خيس كنيد،پوست بكنيد و از انواع آن آرد درست كنيد و هر بار يك قاشق چايخوري آرد حبوبات را با كره به سوپ كودك اضافه كنيد.
✅ اضافه كردن آب غليظ شده ران مرغ يا تكه هايي از ران مرغ پخته شده كه له شده است،همچنين جوانه گندم،آرد يا پودر بادام خام، كنجد، مغز تخمه آفتابگردان به غذاي كودك سبب رشد بهتر او مي شود.
✅ براي بهتر كردن طعم غذاي كودك از آب هويج و سبزيهاي خوشبوي ساييده شده استفاده كنيد.
✅ كته اي كه براي كودك درست مي كنيد به جاي پختن برنج در آب،آنرا در آب مرغ يا آب گوشت بپزيد.
✅ يك يا دو خرما را پوست بكنيد،هسته آنرا در آوريد و خرما را در كمي آب یا شیرمادر حل كرده و به عنوان دسر به كودك بدهيد.
✅ دادن آب ميوه به مقدار زياد و يا شيريني قبل از غذا، سبب كم شدن اشتهاي كودك مي شود و رشد او را به خطر مي اندازد . بنابراين يا آب ميوه و يا خود ميوه رسيده و نرم را كه با پشت قاشق له كرده ايد، دو بار در روز بعد از غذاي وسط روز و با حجم كم به كودك بدهيد، ويتامين هاي مورد نياز كودك به ويژه ويتامين C از راه شير مادر تامين مي شوند.
✅ به منظور پيشگيري از ابتلا به بيماريهاي قلبي ، عروقي توصيه مي شود كه در تمام دوران زندگي به ويژه دوران كودكي و نوجواني از مقادير بسيار كم نمك آن هم هنگام طبخ غذا استفاده شود و از افزودن نمك به غذا در سر ميز يا سفره جداً خودداري گردد. براي كودكان زير يكسال كه خوب رشد مي كنند بهتر است به غذايشان نمك اضافه نكنيد ولي براي كودكاني كه دچار ايست يا افت وزني هستند و غذاي كاملاً بي نمك خود را نمي خورند هنگام تهيه و طبخ غذا از مقدار بسيار كمي نمك يددار استفاده نماييد.
✅ اگر رشد كودك زير يكسال با افزايش دفعات تغذيه با شيرمادر و پر انرژي كردن غذاي كمكي بهتر نشد، شايد لازم باشد شير مصنوعي را هم بلافاصله بعد از بعضي از وعده هاي شير مادر به او بدهيد (با فنجان يا استكان) چون هنوز غذاي اصلي كودك زير يكسال، شير است.
سازمان بهداشت ایالات متحده و انجمن AAP توصیه می کنند که به طور مرتب قد و وزن نوزادان اندازه گیری شود و اگر اعداد مشاهده شده مطابق با جدول اعلام شده نبود حتما با پزشک اطفال مشورت نمایید.
جدول قد و وزن نوزاد از تولد تا 24 ماهگی
سن
قد پسر (Cm)
قد دختر (Cm)
وزن پسر (kg)
وزن دختر (kg)
نوزاد
50.5
50
3.3
3.2
1ماهگی
55
54
4.3
4
3ماهگی
61
60
6
5.5
6ماهگی
68
66
8
7
9ماهگی
72
70
9
8.5
12ماهگی
76
74
10
9.5
18ماهگی
82
81
11.5
10.5
24ماهگی
88
87
12.5
12
قد نوزاد
قد طبیعی نوزاد بین 45.72 سانتی متر تا 55.88سانتی متر با میانگین، 50.8 سانتی متر می باشد. اگر نوزاد شما قدی بالاتر یا پایین تر از این میانگین داشت، الزاما به معنای وجود نقص در رشد او نیست.
قد پدر و مادر نقش تعیین کننده ای برای فرزندشان دارد. به عبارت دیگر، والدینی که قد خیلی بلندی دارند، می توانند نوزادی با قد بیشتر از حد میانگین و پدر و مادری کوتاه قد، ممکن است نوزادی با قد کمتری از حد میانگین داشته باشند. البته که زایمان زودرس، کوتاه بودن قد نوزاد کمتر از حد میانگین را می تواند ایجاد نماید.
وزن نوزاد
میانگین وزن یک نوزاد کامل، حدودا 3.4 کیلوگرم است و از هفته 38 تا 40 بارداری، وزنی بین 2.7 تا 4 کیلوگرم دارند. نوزادانی که زودتر از موعد مقرر متولد می شوند، ریزتر و کوچکتر و نوزادانی که بعد از هفته 40 بارداری متولد می شوند، درشت تر و بزرگتر هستند.
لازم است این نکته را بدانید که بیشتر نوزادان در طول 5 روز اول تولد، یک دهم وزن زمان تولد خود را از دست می دهند و سپس در پنج روز بعد، این کاهش وزن را دوباره به دست می آورند، یعنی تا ده روز، معمولا به وزن اولیه خود در هنگام تولد می رسند.
چه زمانی وضعیت رشد نوزاد وارد مرحله هشدار می شود ؟
اگر به علایم زیر برخورد کردید، باید سریعا به پزشک مراجعه نمایید:
زمانی که او را بغل می کنید، واکنش از خود نشان نمی دهد و تحرک عضلاتش را در زیر دستانتان حس نمی کنید
فک پایین او اکثرا لرزش دارد
در زمان بیداری و هوشیاری کامل، واکنشی به صداها ندارد
تمرکزی بر روی اجسامی که به چشمش نزدیک می شود، ندارد
آلرژی به شیر (حساسیت به پروتئین شیر گاو) در نوزادان شیرخوار
یکی از شایعترین آلرژیهای غذایی دوران کودکی حساسیت نوزاد به شیر گاو مصرفی توسط مادر است که در بیش از ۷ درصد نوزادان و خردسالان مشاهده میشود. نوزادانی که از شیر مادر تغذیه میکنند کمتر از نوزادانی که شیر خشک میخورند دچار این نوع حساسیت میشوند. عدم تحمل پروتئین شیر عارضهای است که در اثر آن دستگاه گوارش کودکان خردسال، به ویژه نوزادان، نسبت به پروتئین شیر حساسیت نشان میدهد. در نهایت حساسیت اکثر کودکان از بین میرود و به ندرت پیش میآید که علائم تا دوران بزرگسالی استمرار داشته باشد. بسیاری از نوزادان به غذاهایی مانند تخم مرغ و بادام زمینی نیز حساسیت دارند. اگر فرزندتان به شیر آلرژی دارد، باید شیر، فراوردههای لبنی و تمام غذاهای حاوی شیر را از رژیم غذایی وی حذف کنید.
آلرژی به شیر چیست؟
نوزادانی که به شیر حساسیت دارند، سیستم ایمنی بدنشان واکنش منفی به پروتئینهای موجود در شیر گاو نشان میدهد. اگر نوزاد از شیر مادر تغذیه کند، بروز حساسیت به معنی واکنش نشان دادن به فراودههای لبنی مصرفی مادر است، پروتئینهای شیر از شیر سینه به نوزاد شیرخوار منتقل میشود؛ اما اگر نوزاد شیر خشک میخورد، در اصل به پروتئینهای شیر گاوی موجود در شیر خشک حساسیت دارد. در هر حال سیستم ایمنی پروتئین گاوی را یک ماده خارجی تلقی میکند و بدن در تلاش برای دفع حمله هیستامین و مواد شیمیایی دیگری تولید میکند که باعث بروز علائم آلرژیک در بدن میشود. بعضی نوزادان به شیر گوسفند و بز نیز حساسیت دارند، چون این شیرها نیز حاوی پروتئینهای مشابهی هستند.
فقط حدود ۲ تا ۷٫۵ درصد از نوزادان زیر یک سال به شیر گاو آلرژی دارند. این حساسیت معمولاً تا سن سه سالگی از بین میرود، البته حساسیت در بعضی موارد تا سن ۶ یا ۸ سالگی نیز باقی میماند. حساسیت به شیر گاو گاهی تا دوران بزرگسالی نیز برطرف نمیشود، به ویژه اگر سابقه خانوادگی حساسیت به شیر وجود داشته باشد.
آلرژی به شیر یا عدم تحمل لاکتوز
حساسیت به لبنیات یا شیر و عدم تحمل لاکتوز ارتباطی به هم ندارند. بروز علائم در نوزادان دچار آلرژی به شیر یا لبنیات به این دلیل است که سیستم ایمنی شیر و دیگر فراوردههای لبنی را به مثابه مهاجمی خطرناک میبیند و واکنش نشان میدهد. این واکنش کهیر، دل آشوبه، استفراغ، مدفوع خونی و حتی شوک آنافیلاکسی را به دنبال دارد که یک واکنش آلرژیک کشنده محسوب میشود. اما عدم تحمل لاکتوز از این موضوع نشأت میگیرد که دستگاه گوارش نوزاد نمیتواند قند شیر (لاکتوز) را به دلیل کمبود لاکتاز هضم کند. لاکتوز آنزیمی است که توسط سلولهای موجود در غشاء پوشش دهنده روده کوچک تولید میشود و وجود آن برای سوخت و ساز لاکتوز ضروری است.
علل
پزشکان از علت دقیق عدم تحمل پروتئین شیر اطلاع ندارند و فقط میدانند که این عارضه نوعی واکنش آلرژیک در دستگاه گوارش است. هیچ شواهدی دال بر ارثی بودن عدم تحمل پروتئین شیر و تاثیر زود یا دیر شیر دادن بر بروز این حساسیت وجود ندارد.
علائم
نخستین علائم آلرژی به شیر در نوزادان غالباً چند روز تا چند هفته پس از نخستین تغذیه نوزاد با شیر خشک تهیه شده از شیر گاوی بروز مییابد.
شایعترین علائم آلرژی به شیر در نوزادان شیرخوار عبارت است از:
تف کردن مکرر نوزاد
استفراغ
نشانههای دل درد یا علائم کولیکمانند، از قبیل گریه مداوم و شدید و بیقراری نوزاد به ویژه پس از شیر خوردن
اسهال
مدفوع خونی
کم بودن وزن نوزاد
کهیر
راش زبر و ناهموار
سرفه کردن یا خس خس سینه نوزاد
گرفتن بینی و ریزش اشک از چشم نوزاد
سخت نفس کشیدن و ورم به ویژه در دهان و گلو یا حتی بروز واکنش آلرژیک مرگبار آنافیلاکسی
برخی نوزادان واکنشی تاخیری به شیر گاو دارند و علائم پس از چند ساعت یا حتی چند روز بعد بروز مییابد. اگزما، رفلاکس (بالا آوردن مقدار نسبتاً زیادی شیر)، کولیک، اسهالی که گاهی مخاط و خون در آن وجود دارد، و یبوست با درصد شیوع کمتر از علائم این مشکل به شمار میآید.
تشخیص
اگر فرزندتان علائم آلرژی به شیر یا عدم تحمل لاکتوز را نشان میدهد، حتماً به متخصص اطفال مراجعه کنید تا ایشان با انجام معاینه، آزمایش مدفوع، سوال درباره سابقه خانوادگی آلرژی و یا حتی نمونهبرداری از پوست ابتلا به هر دو مورد را بررسی کنند. اگر پزشک احتمال عدم تحمل لاکتوز را رد کند، از شما میخواهد تا شیر، حتی شیر سینه، را از تغذیه نوزاد حذف کنید یا شیرخشک فعلی را عوض کنید تا ببیند که آیا علائم برطرف میشود یا خیر. پس از یک هفته رژیم غذایی بدون شیر گاو، متخصص اطفال مجدداً شیر گاو را به برنامه غذایی کودک اضافه میکند تا ببیند که آیا نتایج آلرژیک بروز مییابد یا خیر.
درمان
خوشبختانه آلرژی بسیاری از نوزادان به شیر تا رسیدن به سن یک سالگی برطرف میشود و آلرژی اکثر نوزادان تا سه سالگی از بین میرود. در این بین اقدامات زیر برای درمان انجام میشود:
اگر نوزاد از شیر سینه مادر تغذیه کند، متخصص اطفال به مادر توصیه میکند تا لبنیات را از رژیم غذایی خود حذف کند تا ببیند که آیا تغییری در وضعیت کودک حاصل میشود یا خیر. مسلم است که ایجاد چنین تغییر بزرگی در برنامه غذایی آن هم برای مادری که باید نوزادی بیقرار را آرام کند، بسیار دشوار است، اما اگر مادر در نظر بگیرد که این تغییر میتواند مشکل را کاملاً حل کند با رغبت بیشتری این توصیه را رعایت خواهد کرد. البته مادر باید از پزشک سوال کند که چگونه پس از حذف لبنیات میتواند کلسیم و مواد مغذی کافی را دریافت کند.
تعویض شیر خشک
اگر نوزاد شیرخوار از شیر خشک تغذیه کند، متخصص اطفال تعویض شیر خشک را توصیه میکند. از آنجایی که بسیاری از نوزادان دچار آلرژی به شیر به سویا و شیر بز نیز حساسیت دارند، متخصص اطفال شیر خشک هیدرولیز شده را پیشنهاد میدهد که پروتئینهای شیر موجود در آن شکسته شده است و کمتر باعث واکنش آلرژیک میشود.
شیر خشک بر پایه پروتئین سویا: حدود ۵۰ تا ۸۰ درصد از کودکان دچار آلرژی به شیر گاو میتوانند این نوع شیر خشک را تحمل کنند. البته این محصول در صورت حساسیت به سویا توصیه نمیشود.
شیرخشک هیدرولیز شده کامل (EHF): این نوع شیر خشک با آنزیمهایی تهیه شده است که اکثر پروتئینهای ایجاد کننده علائم در نوزادان چار آلرژی به شیر گاو را تجزیه میکنند. شیر خشک هیدرولیز شده معمولاً نخستین انتخاب برای درمان این حساسیت است. با این حال برخی کودکان به این محصول نیز واکنش نشان میدهند. گاهی اوقات شیر خشک بر پایه آمینو اسید توصیه میشود. EHF با شیر خشک هیدرولیز شده جزئی از این نظر تفاوت دارد که محصول دوم برای کودکان دچار آلرژی به شیر گاو مناسب نیست.
شیر خشک بر پایه آمینو اسید: این نوع شیر خشک برای حدود ده درصد از نوزدان دچار حساسیت به شیر لازم است. تقریباً تمام کودکان دچار آلرژی به شیر گاو و سویا میتوانند شیر خشک بر پایه آمینو اسید را تحمل کنند.
آلرژی در نوزادانی که از شیر مادر تغذیه میکنند
اگر چه نوزادان بیشتر به غذاهایی که مستقیماً دریافت میکنند، مانند شیر خشک یا لبنیات، واکنش نشان میدهند، اما نوزادانی که از شیر مادر نیز تغذیه میکنند نیز به اندک پروتئینی که از رژیم غذایی مادر به شیر سینه منتقل میشود، واکنش نشان میدهند. متداولترین غذایی که مصرف آن توسط مادر احتمال بروز حساسیت را در کودکان مستعد افزایش میدهد، شیر گاو است.
شكي نيست كه خوردن انواع ميوه تاثير بسزايي در سلامت و تندرستي دارد. به همين دليل همان قدر كه خوردن ميوه براي بزرگسالان لازم و ضروري است، در كودكان هم اهميت دارد. كودكان هم بايد روزانه 2 تا 5 واحد ميوه دريافت كنند، چون اين گروه غذايي بخشي از نياز آنها را به مواد معدني و آنتياكسيدانها تامين ميكند.
خوشبختانه چون اغلب ميوهها خوشرنگ و خوشمره هستند و طعم شيرين دارند، مورد علاقه اغلب كودكان هستند. بنابراين به راحتي ميتوان با توجه به خواص ويتاميني، معدني و نيازهاي سني كودك، آنها را وارد برنامه غذايي كودك كرد اما نكته اينجاست كه مصرف اين گروه غذايي در ميان كودكان بايد با رعايت اصولي همراه باشد تا براي كودكاني كه سيستم گوارش حساسي دارند، مشكلي ايجاد نكند.
كودكان از زمان تولد تا 6 ماهگي تنها نياز به شير مادر دارند. از 6 ماهگي و با آغاز تغذيه تكميلي كه نوع غذا خوردن كودك از حالت مايع به لعابي، پوره، پوره سفت و غذاي سفره تغيير ميكند، تغييرات تكاملي براي دريافت موادغذايي در كودك ايجاد شده و بنابراين تنوع مصرف خوراكيها هم شروع ميشود اما اين تنوع با مقدار كم يعني يك قاشق مرباخوري شروع ميشود و تا 12 قاشق مرباخوري ميرسد تا بدن نوزاد آنزيم لازم براي هضم را داشته باشد. از آنجا كه ممكن است كودكان زمينه حساسيت به ميوه داشته باشند، بايد مصرف را با ميوههايي شروع كرد كه زمينه ايجاد حساسيت ندارند.
با توجه به اينكه كمخوني فقر آهن يكي از مشكلات تغذيهاي كودكان است و يكي از دلايل اصلي آن استفاده از برنامه غذايي نادرست است، انتخاب ميانوعده مناسب مانند انواع پوره ميوه ميتواند موجب افزايش آهن دريافتي شود. بهترین زمان براي خوردن پوره ميوه وقتي است كه معده كودك خالي باشد. علاوه بر اين، بهترين زمان خوردن پوره ميوه در صبحانه است. به جز صبحانه، ميان وعدهها بهترين زمان استفاده از پوره ميوه هستند.به خاطر داشته باشيد كه بايد هنگام خوردن پوره ميوه در ميان وعده به زمان صرف وعده اصلي دقت شود و دست كم 90 تا 120 دقيقه تا وعده اصلي فاصله داشته باشد. درمورد كودكاني كه به كودكستان ميروند، مصرف پوره ميوههايي مانند سيب ميتواند در جبران افت قند خون نيز بسيار مفيد باشد. به اين ترتيب به قدرت يادگيري آنها كمك كرده و آنها با نشاط بيشتري بازي ميكنند.
بهترين ميوهاي كه در چند هفته ابتدايي آغاز تغذيه تكميلي ميتوان وارد برنامه غذايي كودك كرد، آبميوه رقيق است كه بهتدريج به غلظت آن افزوده ميشود. در مورد سبزيها هم بهتر است تغذيه با آب هويجي كه با آب سيب مخلوط شده آغاز شود. بهتدريج و با بزرگ شدن كودك ميتوان ميوهها را بهصورت پوره و بعد تكههاي كوچك در روند افزايش جويدن و بلعيدن وارد برنامه غذايي كودك كرد. آخرين ميوهاي كه در اين روند بايد وارد برنامه شود، مركبات است، زيرا مركبات ممكن است حساسيتزا باشند. تنها انتخاب موجود در ميان مركبات آب ليمو شيرين است كه ميزان حساسيتزايي آن از ديگر انواع مركبات كمتر است.
ميزان مصرف ميوه نه در ميان كودكان و نه در ميان بزرگسالان واحد دقيقي ندارد. كودك در يك سالگي روزانه هزار كيلوكالري دريافت ميكند و به ازاي هر سال، 100 كيلوكالري بر ميزان دريافت انرژياش افزوده ميشود كه 50 تا 60 درصد از اين انرژي از طريق منابع قندي مركب، 15 تا 20 درصد از طريق پروتئينها و بقيه از طريق چربيها بايد تامين شود. بنابراين بخشي از قند دريافتي را ميتوان بهصورت پوره ميوه به كودك داد.
به هر حال مصرف ميوه بايد به حدي باشد كه كودك دچار مشكل نشود. نكته قابل اهميت آن است كه بايد از دادن نوبرانهها به كودكان اجتناب كرد چون ممكن است سمپاشي آنها درست انجام نشده باشد و ايجاد مسموميت كند.
پوره هلو
پوره هلو، مغذی و خوش طعم و سرشار از مواد معدنی، آهن و ویتامینها به خصوص ویتامینهای A ,B1 ,B2 است. مواد قندی هلو ترشحات هاضمه را تقویت میکند و هضم غذا را آسان میسازد. پوره هلو خاصیت ملین بودن دارد و به لحاظ داشتن سلولزهای نرم، مواد قندی و نشاستهای آن به راحتی در معده هضم میشود.
پوره سیب
یکی از بینظیرترین میوهها از لحاظ خواص جهت مصرف روزانه سیب است؛ وجود پکتین، انواع املاح معدنی و ویتامینها سبب میشود که استفاده از آن در تنظیم حالت مزاجی کودکان بسیار مفید باشد.
پوره سیب منبع خوبی از فیبر محلول است که به کاهش اختلالات روده کمک میکند؛ این میوه چربی و سدیم ندارد و سرشار از ویتامینهای گروه B است که در حفظ سلولهای قرمز خون و سیستم عصبی موثر است.
پوره آلو
پوره آلو سرشار از مواد معدنی مانند فسفر، منگنز، مس و پتاسیم است. این ماده غذایی دارای روی و آهن و مقداری کلسیم است. آلو سرشار از ویتامین C , A , K میباشد و دارای مقادیر فراوانی از نیاسین، ریبوفلاوین و تیامین است.
پوره آلو ملین، صفرا بر، رافع عطش، دافع بلغم و تب بر است و در درمان برفک دهان کودکان بسیار موثر است.
پوره هویج و برنج :
این محصول همان کاریل است که پیش از این به کشور وارد میشده است، پوره هویج و برنج دارای آهن و ویتامینA بسیاری است و به علت وجود برنج که حداقل آلرژی را برای کودکان ایجاد میکند، ماده غذایی مفید و مناسبی برای آنان خواهد بود. وجود مقادیر زیاد پکتین و الکترولیت در این محصول باعث شده است که به عنوان غذای اصلی کودکان مبتلا به اسهال تجویز گردد. پوره هویج و برنج برای تقویت سیستم ایمنی و رشد سلولهای کودکان بسیار موثر است.
ارتباط برقرار کردن با کودک در هر سنی شیوه ی خاص خود را دارد و نمی توان با نوجوان 15 ساله همچون کودک شش ساله رفتار کرد . داشتن رابطه ی درست با کودک باعث رشد فکر و اجتماعی او می شود. در این مطلب به طور خلاصه روش های صحیح برخورد با کودک در سنین مختلف را برای شما شرح می دهیم.
مقدمه
رابطه کودک با مادر بهترین روابطی است که بین دو انسان برقرار میشود و این روابط میتواند برای سالهای بعد، آموزنده باشد و یا الگویی برای شخصیت بعدی کودک و رابطه او با سایرین باشد. تقریبا همه مادران کوشش دارند که رابطه آنان با فرزندانشان تا حد امکان مطلوب باشد. در این رابطه فقط مادر دخالت ندارد، بلکه کودک نیز در این امر سهیم است. بنابراین لازم است بعضی از خصوصیات اخلاقی کودک را در سنین مختلف مورد مطالعه قرار دهیم. و هر قدر مادر در این خصوصیات آگاهی کاملتری داشته باشد، بهتر میتواند با او کنار بیاید، اگر بداند که با وجود همه کوششهای او ، باز هم همه چیز آرام و بی دردسر نخواهد بود، در این صورت با مشکلات ، رابطه صحیحی برقرار خواهد ساخت.
هر قدر مادر ، ماهر ، با استعداد و مهربان باشد، رابطه او با کودکش آرامتر و بی دردسرتر خواهد بود. و در نتیجه مشکلات آیندهاش ، برای مادر قابل پیش بینی خواهد بود. تغییرات اخلاق و رفتار کودک حتی در قسمتهای پیچیده و بغرنجی از آن ، مانند رابطه او با مادرش هم ، دارای نظم و ترتیب و قابل پیش بینی است. میزان سازگاری و همکاری کودک با شما ، تنها بستگی به طرز رفتار و مهارت شما در تربیت کودک ندارد، بلکه به نحوه قابل ملاحظهای با تغییرات خود کودک در حال رشد و نمو نیز دارد. در ضمن باید بدانید، وقتی کودک شما در مقابلتان مقاومت به خرح میدهد، اغلب کودکان در این سن ، چنین نیستند. در این صورت عکس العمل شما با این موضوع فرق خواهد داشت.
کودکان شیرخوار
هر کودک شیرخواری حسب تفاوتهای فردی در برخورد با مادر برای ارضای نیازهای فیزیولوژیکی ، رفتار خاصی دارد. در این خصوص مادران باید بگذارند تاکودک خود برنامه غذایش را تنظیم کند و تقاضای طبیعیاش معین کند که چه موقعی باید بخورد و بخوابد. اما در حقیقت این مساله تمام هدف نیست، بلکه نیمی از آنست. روش بزرگ کردن کودک، بنا به عکس العمل او در برابر احتیاجات طبیعی و فطری کودک و بر حسب نظم و ترتیب آن ، توسط مادر تنظیم میگردد. در این صورت هر نوع نیاز کودک برآورده میشود.
بعضی از کودکان ، تابع نظم مادرند و بعضی در این قالب نمیگنجند. آنچه ما در جستجوی آن هستیم، ترکیبی از این دو حالت است. یعنی تنظیم شخصی و خود به خود کودک که شامل نیروهای داخلی و خارجی هر دو است. گاهی تقاضای کودک، مافوق توانایی مادر است، در این صورت مادر باید خود را در برابر تقاضاهای زیاد طفل ، محافظت کند. البته هدف اصلی سازش و تطابقی است که بین طرفین برقرار میشود، ولی اگر کودک نسبت به تعدیل تقاضاهای خود ، استعداد و توانایی نشان ندهد، این وظیفه مادر است که اقدام نماید و در مقابل تقاضاهای کودک ، خودداری نشان دهد. چنین حالتی فقط تملق به زمان شیرخوارگی ندارد، بلکه متعلق به تمام سالهای برخورد است.
کودکان 18 ماهه
کودک هیجده ماهه در حالیکه ظاهرا «بزرگ شده است و کاملا» جست و خیز دارد ولی از نظر روابطش با مادر خیلی شبیه بچه ی شیر خوار است او دوست دارد بیشتر بگیرد تا بدهد. او از چیزهایی که میداند و میتواند، استفاده کافی میکند و نیازها و احتیاجهای خود را به سایرین میفهماند. او بوسیله اشاره و تلفظ کلماتی مانند «آه ـ آه» به سرعت منظور خود را میفهماند. جواب «نه» را از دیگران به راحتی قبول نمیکند. میداند که کلمه «نه» راحتترین و متداولترین کلمهای است که بکار میرود.
کودک هیجده ساله وقتی راه میرود، با حرکت پاها فکر میکند و دوست دارد هر چه به دستش میرسد، بگیرد. احساس او نسبت به زمان بسیار کم است. او هر چه را که میخواهد، همین الان میخواهد. مدتی نخواهد گذشت که کودک هیجده ماهه بر اثر رشد، این مراحل را پشت سر میگذارد و در سن دو سالگی مادر میبیند که او اخلاق خوشی دارد و آدم مطیعی است.
کودک بیست و یک ماهه
کودک در این سن دوست دارد. هر چه که مورد علاقهاش است، همراهش باشد. از تغییر وضعیت ناراحت است و چون گنجینهای لغات او کامل نیست، نمیتواند منظورش را بفهماند بنابراین به گریه و ناسازگاری کردن، متوسل میشود. مادر خوب و والدین آگاه ، سعی دارند منظور کودک را به سرعت درک و عملی کنند چون در غیر این صورت با لجبازی و ناسازگاری کودک روبه رو خواهند شد. امنیت کودک وقتی عادی است که همه چیز مثل سابق باشد. از تغییر جا یا تغییر لباس و غذا متنفر است.خوشا به حال کودک بیست و یک ماهه ای که والدینش ، واقعی بودن نیازهای او را تشخیص دهند.
کودک دو ساله
برای یک کودک دو ساله ، برعکس کودک هیجده ماهه ، اطاعت ، کاری دلپذیر و آسان است. گذشت شش ماه به کودک این را میدهد که در مقابل والدینش فرمانبردار خوبی باشد. کودک در دو سالگی بیشتر اوقات ، شنونده و اجرا کننده بسیار خوبی است. این حالتها جزء ذات کودک است، و اگر والدین بدانند که در چه مدت این تغییرات صورت میگیرد تقاضاها و انتظارهای خود را از کودک ، با امکانات و قدرت او تطبیق میدهند و در نتیجه ، در امر تربیت او توفیقهای بیشتری عایدشان میشود.
کودک دو سال و نیمه
کودک در این سن ، منفی باف ، لجوج و سرسخت است. اگر مادر بخواهد با عجله لباس او را تنش کند، کودک فریاد میزند: «خودم میخواهم بپوشم» و اگر پدر به او بگوید: «لباست را بپوش» خواهد شنید که میگوید: «میخواهم مامان لباس تنم کند.» کودک دو و نیم ساله متلون است. اگر مادر به طرف او رود. بابا را میطلبد و به عکس اگر بابا به طرفش برود، مامانش را میخواهد. او در دنیایی از تضاد سیر میکند. و این کلمات بر زبان او جاری است: «میکنم .. نمیکنم .. میخواهم .. نمیخواهم .. میتوانم .. نمیتوانم .. بله .. نه»
انتخابهای او چند تایی است و در هر دقیقه ، نوعی را میپسندد، اگر انواع باشد همه را طالب است اگر جلوی او را نگیرند، ممکن است مدتها از یک سمت به سمت دیگر حرکت کند. اگر مادر به او بگوید: «مربا میخواهی» میگوید «نمیخواهم» اما به محض اینکه مربا کنار گذاشته شود، او مربا میخواهد. مشکل مادر برای تربیت او ، این است که باید حتی الامکان او را در مسیر یک طرفه قرار دهد. کارهای روزانه را خودتان انتخاب کنید و فرصت انتخاب به او ندهید. وقتی میخواهید او را با خود به بیرون ببرید، در حالیکه از تفریح در بیرون برایش سخنرانی میکنید لباس تنش کنید. اگر از او برای بیرون رفتن ، اجازه بخواهید، کلاهتان پس معرکه است. به هر قیمت که میدانید از پرسشهایی که او باید چواب «نه» را ادا کند، پرهیز نمایید. به او زیاد فرصت انتخاب ندهید. اگر این فرصت را داشته باشد، مطمئن باشید که از فرصت خود راضی نیست.
در تمام دستورها، خواهش و تقاضاهایش تکبر و غرور زیاده از حدی دیده میشود. لذا مادر باید به جای نشستن و غصه خوردن ، راه و روش تسلط بر فرزند را بیاموزد و این مطلب را همواره در نظر داشته باشد، سعی کند کودک حرفهای او را بدون چون و چرا بشنود و به عکس در مقابل کارهای بیاهمیت تسلیم شود. مثلا «بگوید: البته … بله قربان … حتما» مادران باید به خاطر داشته باشند که کودک 5/2 ساله ممکن است. رفتارش با شما بسیار خوب یا بد باشد، اما او شما را بسیار دوست دارد و تمناهای زیادی از شما دارد. جالبترین استعدادهای خود را می خواهد به شما نشان دهد، و دوست ندارد آنها را حتی پدرش ببیند. اگر گاهی وقتها که شما را خیلی ناراحت و خسته کرده، فرصتی بدست آورده و قدری استراحت کنید تا با صبر و حوصله بیشتری به سوی او بازگردید.
کودک دو و نیم تا سه ساله
بسیاری از کودکان در این سن ، در مرحله عجیبی قرار میگیرند، آنها میل دارند به زمان شیرخوارگی برگردند، از نظر احساسی میتوانند این مرحله را با مادر تجدید کنند. دوست دارند دوباره از پستان مادر شیر بخورند، خود را در آغوش مادر جای دهد، برایش بسیار دلپذیر خواهد بود. کودک 5/2 سالهای به مادرش میگفت: «من کوچولو هستم» نمی توانم حرف بزنم. دندان ندارم غذا بخورم. دوست دارم شیر بخورم.»
آنها دوست دارند در کالسکه بخوابند و از شیشه بوسیله پستانک شیر بخورند. وقتی مادری این نیاز کودک خود را بداند، سعی در برطرف کردن آن کرده و به موقع او را از این تخیل بی جا نجات میدهد. اغلب مادران ، کودک در این سن را مسخره کرده و با توجه به کودکان دیگر خود ، حس حسادت آنانرا تحریک و حسود بار میآورند. اما اگر کودک از زنده کردن دوران شیرخوارگی خود به اندازه کافی تجربه بدست آورد، خواهد توانست رشد کند و مستقل تر و بالغ تر بشود و سپس همواره به جلو نگاه کند نه به عقب.
کودک سه ساله
این سن برای مادر و فرزند دوره آرام و رضایت بخشی است. کودک از کلمه «ما» بسیار استفاده میکند. اغلب وجود مادر را بر خود ترجیح میدهد. کودک در ابتدای مرحله 5/2 سالگی روی کلمه «من» و احتیاجات شخصی خودش متمرکز است، بعد روی کلمه «شما» و تقاضای او بر «شما» تکیه دارد و بالاخره به مرحله دوستانه و مشترک میرسد. او در جهت متضاد گم نمیشود و سعی ندارد که هر دو جهت را انتخاب کند بلکه یک جهت را انتخاب کرده و روی آن میایستد. گاهی والدین میتوانند با فرزند سه ساله ی خود چانه نزنند. او را متقاعد کرده و به امید پاداش به انجام کاری مجبور سازند.
در سه سالگی قدرت بکارگیری کلمات به نحو قابل ملاحظه ای افزایش مییابد. او میتواند در جواب سخن سایرین حرف بزند. میل فراوان دارد در اموری که جنبه امر و بهره در آینده دارد، شرکت کند. کودک سه ساله گاهی که با دلیل و منطق صحبت میکنید، بخوبی گوش میدهد، و حتی گاهی اوقات ممکن است اگر دلیل خوبی برایش بیاورید. کارهایی را که انجامش را دوست ندارد، به راحتی انجام دهد. تقاضای او از بزرگترها خیلی کمتر از سابق و کنار آمدن با او آسانتر است.
کودک سه و نیم ساله
در این سن کودک دوست دارد، در خیال خود ، از والدین دوست خیالی بسازد و با آنها در خیال بازی کند، به آنها غذا بدهد و دست و صورتشان را بشوید و خشک کند، به نوازششان بپردازد. وقتی والدین در کنار او آرام نشستهاند و بدون توجه ، به دنبال کار خود میروند، داد کودک بلند میشود و گریه را سر میدهد و میگوید: «مادر چرا رفتی؟ من که با تو کاری نداشتم من به تو غذا میدادم. تو با رفتنت بازی مرا خراب کردی.»
والدین فکر میکنند که وضع روحی کودکشان متزلزل و مضطرب است، در صورتی چنین نیست، والدین باید بدانند معمولا کودکان در این سن با دوستان خیالی خود ، مدتها بازی میکنند و هر کدام نوعی دوست خیالی دارند. این مرحله ، مرحله طبیعی رشد است و از خصوصیاتش اینگونه بازی هاست هیچگاه نباید باعث نگرانی والدین شود و احتیاج به درمان ندارد. و خود به خود بر اثر رشد و بطور طبیعی اصلاح خواهد شد.
کودک چهار ساله
وقتی کودک چهار ساله میگوید: «مامانم اینطور میگوید» مثل آنست که بزرگترین مرجع صلاحیتدار ، دستوری صادر کرده است و دیگر جای هیچگونه بحث و گفتگویی نیست. وقتی در این سن در کودکستان ، کودک به مربی خود میگوید: «مامانم گفته ساعت 9 باید شیرینی بخورم» بهترین دلیل را برای او آورده است. کودک برای همبازی خود بزرگترین دلیل را می آورد وقتی به او میگوید: «مامانم میگوید شماها باید این کار را بکنید». بچههای دیگر هم ممکن است حرف او را قبول و به عنوان دلیل بپذیرند. ولی کودک چهار ساله ، موجود کاملا ثابتی نیست.
ممکن است تصور کنید که اگر مادر تا این اندازه برای کودک صلاحیت و مرجعیت دارد، باید انتظار داشت کودک در کلیه موارد به حرف او گوش دهد، اما ابدا اینطور نیست. در هر سنی ممکن است کودک بعضی اوقات مقاومت به خرج دهد ولی ورد زبان بچه چهار ساله ، عباراتی است از قبیل: «نه … نخواهم کرد» یا حتی: «مگر مجبورم کنی.» در بعضی از سنین ، کودک مقاومت به خرج میدهد، چون نمیخواهد کاری را که از او خواستهاند، انجام دهد. ولی اغلب اوقات چنان مینماید که کودک چهارساله مقاومت میکند. چهارسالگی سن قید ناپذیری کودک است. او احساس میکند نیرویی او را وادار میکند که از زیر بار هر گونه قیدی شانه خالی کند و از سر کشی و تمرد خوشش می آید. با این سرکشی کودک هر طور که خودش صلاح میدانید، رفتار کنید ولی مقاومت او را زیاد جدی نگرید.
کودک پنج تا شش ساله
در پنج سالگی کودک مطیع و دوست داشتنی است و مادران میگویند آنها در این سن ، مانند فرشتگان هستند. اما در شش سالگی درست به عکس میشوند. کودک شش ساله نه تنها با مادرش رقابت میکند بلکه در برابر دستورهای او نیز مقاومت مینماید. در صورتی که کودک پنج ساله سعی دارد، فعالیت خود را همگام با مادر انجام دهد، و از او الگو بگیرد. کودک شش ساله ، دوست دارد همه تقصیر را به گردن مادر اندازد و برای هر چیز ، او را سرزنش کند. شش سالگی سن احساسات شدید و غالبا متضاد است.
کودک شش ساله در حالیکه مادر خود را سخت در آغوش دارد و میگوید: «ترا از هر کس در دنیا بیشتر دوست دارم» و مادر نیز از حرف کودکش خوشحال میشود، لحظهای دیگر ، درست کاری مخالف سخن خود را انجام میدهد و میگوید: «مادر از تو بدم میآید» و مادر در این حالت ناراحت و افسرده میشود. در حالی که هیچیک از دو حالت مادر ، منطقی نیست. زیرا کودک او در سنی است که احساساتی بوده و احساسش بر عقلش غلبه دارد. بنابراین سخنهای او پایه و اساسی ندارد و مادر باید بداند، اطاعت نکردن کودک در این سن جسورانه ترین کاری است که کودک برای رسیدن به رشد انجام میدهد.
کودک هفت ساله
در این سن کودک از همه شکایت دارد و احساس میکند که همه با او دشمن هستند و هر کس در هر موقعیتی میخواهد او را اذیت کند. اینها از خصوصیات یک کودک هفت ساله است. بسیار حساس است و همیشه جنبههای منفی قضایا را در نظر میگیرد. بنابراین همیشه رنجیده و غمگین است. کودک شش ساله یک انسان جسور و متجاوز است ولی در هفت سالگی تمایل کودک درست عکس آنست و همیشه در برخورد با مسائل غرولند کنان عقب نشینی میکند، از والدین خود بیشتر از همه شکایت دارد و گاهی فکر میکند که آنها اصلا او را دوست ندارند. حتی آنهایی که خیلی درونگرا باشند، خود را بچه سر راهی پنداشته و سپس از خانه فرار میکنند. والدین از تخیل یک کودک هفت ساله در حیرت میشوند و گاهی ناامیدیهای او را به باد تمسخر میگیرند که درست باید عکس این عمل را انجام دهند و با او همدردی کنند تا از این طریق حالات یاس او را از بین ببرند.
کودک 8 ساله
کودک در سن 8 سالگی احتیاج شدید به یک رابطه عمیق دارد. از این رو به پدر یا مادر چسبندگی عجیبی پیدا میکند. در برابر قبول رد تقاضاهایش حساس است و کوچکترین تغییر قیافه والدین را درک میکند. آرزوی نزدیک بودن به مادر آنقدر برای او زیاد است که اغلب اوقات یک حالت آمیختگی بین او و مادرش بوجود میآید. اگر این علاقه بعد از مدتی فروکش نکند، باید نگران بود و برای درمانش اقدام کرد. این حالت فقط در حوالی هشت سالگی رخ میدهد و به زودی رد میشود. یک مادر خوب ، در این حالت با اینکه سماجت کودکش او را خسته میکند، با دادن یک پاداش مناسب میتواند، نیاز او را برای برقراری یک رابطه عاطفی ، ارضا نماید و راه را برای روابط فردی او در آینده هموار سازد.
کودک نه ساله
در این سن کودک تمایل شدیدی به مستقل بودن دارد، اگر استقلالش حفظ شود شخصیتی متعادل و دوست داشتنی خواهد یافت و گرنه پرخاشگر و ناسازگار جلوه میکند. در این سن کودک مصاحبت با مادر را دوست ندارد و میل ندارد با او مشورت کند، دوست دارد بیشتر با دوستانش باشد. نظر آنان بر همه کس حتی از مادر بالاتر است. اگر زیاد به کودک نه ساله خود دستور دهید، سرکشی نشان میدهد، دقت کنید و ببینید، آیا واقعا دستورتان لازم است، یا اینکه تنها میخواهید خود و فرزندتان را متقاعد کنید که شما هنوز ، فرد مافوق هستید.
کودک ده ساله
کودکان در این سن اغلب منتظرند ببیند مادرشان چه دستوری میهد تا آن را انجام دهند، اگر مادری بگوید: «چنانچه این درس را سه مرتبه بخوانی یاد خواهی گرفت» کودک بدون کم و کاست آن را انجام میدهد. ده سالگی از نظر رابطه مادر و کودک دوره خوش و مانند دوران پنج سالگی ، مطابق دلخواه مادر است. کودک از مادر اطاعت و دوست دارد دستورهایش را موبه مو اجرا کند.
کودک 11 تا 15 ساله
در این سن کودک زیاد به مادر توجه ندارد. او در آستانه بلوغ است مسائل رشد، دگرگونیهایی در او بوجود آورده که حالت دگرگونی به او میدهد. دیگر مادر برای او مطرح نیست. حتی مسائلی که از نظر زناشویی از دوستانش میشنود. برای لحظاتی او را از والدین خود متنفر میکند. در هر صورت والدین باید بدانند که در این سن به حریم خلوت کودک تجاوز نکنند زیرا در آنصورت ، رابطه عاطفی آنها گسته خواهد شد.
خواب برای کودک همانند تغذیه لازم و ضروری است. بسیاری از کودکان برای به خواب رفتن مشکل دارند و به موقع نمیخوابند، در کودکان معمولا بیخوابی اوایل شب اتفاق میافتد و به اصطلاح به آن بیخوابی شبانه گفته میشود. احتیاج به خواب در انسانها در سنین مختلف متفاوت است. به عنوان مثال بطور متوسط یک کودک دوازده ساله ، به نه ساعت خواب و یک کودک چهار ساله ، به یازده و نیم ساعت خواب احتیاج دارد.
البته این مسئله بین کودکان با هم در یک سن فرق میکند. کودکی که شبها با آرامش و به حد کافی خوابیده، روز بعد به موقع از خواب بیدار میشود و ا گر به حد کافی نخوابد، صبح روز بعد به علت کافی نبودن مقدار خواب بهانه گیر و کج رفتار میشود و کمتر شاد به نظر میرسد و انرژی کمتری دارد. در بچههای بزرگتر ، به اندازه نبودن خواب شب آنها را خسته حساس میکند و نمیتوانند بر روی درس تمرکز کنند.
عواملی که سبب دیر به خواب رفتن در کودکان میشود
والدین در خواباندن کودک نقش مهمی را ایفا میکنند، حتی عدهای از کودکان تا زمانی که یکی از والدین خصوصا مادر در کنارشان نباشد، به خواب فرو نمیروند. عواملی که سبب دیر به خواب رفتن در کودکان میشود، ممکن است دلایل متعددی داشته باشد. وقتی میبینید کودک شما در به خواب رفتن مشکل دارد، بهتر است به موارد زیر توجه کنید:
آیا ساعت مشخص و منظمی برای رفتن کودک به تخت وجود دارد؟
آیا کودک در تخت خود احساس خوبی دارد (به عنوان مثال محیط اتاق خواب برایش مطبوع است؟ خیلی روشن یا تاریک نیست؟ زیاد گرم یا سرد نیست؟ آیا تخت مرتب شده و یا تشک خوبی دارد؟ )
آیا بچههای متعدد در یک اتاق میخوابند و همدیگر را بیدار نگه میدارند؟
آیا کودک شما در طول روز مسائلی داشته که فکرش را به طور مداوم مشغول میدارد و وی را هیجان زده میکند و باعث اختلال در خواب میشود؟ (مثال: هیجانات ، دعوا و درگیری ، فیلمهای مهیج و یا تولد بچه دیگر )
آیا ممکن است سر و صدا زیاد باشد و مانع خواب کودک شود؟
آیا مهمان آمده و کودک تمایل دارد ترجیحا بیدار بماند؟
آیا کودک در اتاق وقتی تنها است احساس ترس میکند؟
در کل دلایل متفاوتی میتواند باعث نرفتن به موقع کودک به طرف تخت خود شود.
راه حلهایی برای خواب راحت داشتن کودک
واقعیت این است که برای خوابی راحت داشتن در شب برای کودک تنها یک روش وجود ندارد، راه حلها و توصیههای گوناگونی در این زمینه وجود دارد :
برای کودکتان زمان خواب با مشورت با خودش تعیین کنید و وقتی به زمان خواب وی نزدیک است به کودک باید حتما فرا رسیدن زمان خواب را یادآوری کنید، آنها به برخورد قاطع شما و یک قرار ثابت برای خواب نیاز دارند.
سعی کنید برو به اتاق خوابت مثل یک عمل تنبیهی به نظر نرسد و به جای آن میتوانید به کودک بگویید که لازم نیست بخوابی بلکه باید در تخت خودت استراحت کنی، وقتی جنبه اجبار برای خواب از بین برود احساس آرامش و خواب خود به خود به وجود میآید.
تشویق کودک با صحبت و با عمل ، به این صورت که هر شب به وقت شناسی و در رختخواب رفتن وی جایزه بدهید. جایزه میتواند یک خوراکی ویژه قبل از خواب مثل یک لیوان شیر یا خوراکی که کودک دوست دارد باشد و یا به عنوان تشویق یک لباس خواب نو و قشنگ به او هدیه بدهید.
میتوانید قبل از خواب با یک عمل مطبوع مثل : قصه گفتن و یا گوش کردن به نوار قصه و یا لالایی روزش را به پایان برسانید. همین طور حمام کردن و ماساژ قبل از خواب و یا تکان دادن کودکان کوچکتر به آرامی ، مفید خواهد بود.
سعی کنید هنگام خواب ، کودک لباس خواب راحتی بپوشد و اتاق خواب کودک تهویه خوبی داشته باشد و لحافهای سنگین را برای او نگذارید. توجه کنید کودک شما یک محل خواب مطبوع داشته باشد که خوب به نظر برسد مثل یک اتاق شخصی و یا تخت شخصی.
فعالیتهای بدنی کودک مانند: بازی کردن در پارک، برنامههای ورزشی و ... را در طول روز افزایش دهید. البته باید این بازیها تا غروب ادامه داشته باشد و بتدریج فعالیت کودک را از زمان غروب به بعد کاهش داده و به جای بازیهای پر تحرک ، فعالیتهایی مثل: مطالعه کردن و شنیدن قصه و یا تماشای تلویزیون را جایگزین کرد، باید سعی کرد قبل از خواب بازیهای هیجان انگیز مثل بازیهای کامپیوتری انجام ندهند و یا فیلمهای هیجان انگیز نبیند.
اگر کودک در شب سخت به خواب میرود به او اجازه خوابیدن در طول روز را ندهید.
به خاطر داشته باشید مصرف شبانه برخی از مواد غذایی مانند : چای و یا نوشابه ، خواب کودک را کاهش میدهد.
اگر کودک شما در اتاق خواب خودش میترسد خیلی مهم است که شما ترس او را جدی بگیرید، کودک را آرام کنید و سعی کنید با هم پی به علت ترس ببرید. به کودک این فرصت را بدهید که در مورد مشکل احتمالی و هیجانات یا چیزهای جالبی که در روز برایش اتفاق افتاده با شما صحبت کند، حتی کودک میتواند وقتی در تخت خود دراز کشید از زبان خودش داستانی برای شما بگوید و در مورد این داستان با او صحبت کنید و مطمئن شوید که تخیلات در ذهن او نماند. این مسئله کمک میکند که کودک با آرامش بیشتری به خواب فرو رود.
مقدار لازم خواب برای کودکان در سنین مختلف چقدر است؟
معمولا کودکان و نوجوانان 8 ساعت در شبانه روز میخوابند و مقدار نیاز به خواب در انسانها را نمیتوان به طور دقیق گفت به این دلیل که مقدار خواب بر اساس نیازهای فرد فرق میکند. اما به طور میانگین میتوان گفت: یک نوزاد در 24 ساعت بین 19 تا 20 ساعت میخوابد.
یک کودک 1 ساله معمولا در شبانه روز بین 14 تا 15 ساعت در خواب است، همینطور یک کودک 3 ساله در 24 ساعت به طور میانگین 12 ساعت در خواب است و یک کودک 5 ساله معمولا در شبانه روز 11 ساعت میخوابد و همچنین یک کودک 7 ساله در طول 24 ساعت به طور میانگین 9 تا 10 ساعت میخوابد .
دیر خوابیدن کودکان زیر 1 سال که تقریبا زیاد مشاهده میشود چه علتی دارد؟
خواب یک نوزاد به طور کل با خواب بزرگسالان تفاوت دارد و ما نمیتوانیم توقع داشته باشیم که بتوانیم نوزاد را به خواب منظمی عادت دهیم ، خواب نوزاد قبل از 3 ماهگی خیلی سبک است و نوزاد میتواند بر اثر گرسنگی و سر و صدا از خواب بپرد. در واقع این به این دلیل است که خواب نوزاد در این مرحله به این صورت است که او در جریان خواب ، در مرحله خواب سبک و سپس خواب سنگین در تناوب است و تدریجا با رشد سنی او این خواب به مراحل عمیقتری تبدیل می گردد.
معمولا از 3 ماهگی خواب کودک ریتم پیدا میکند و در 6 ماهگی کودک میتواند تمام شب را یکسره به خواب رود و در صبح و بعد ظهر خواب کوتاهی داشته باشد. در مورد کودکان بین 9 تا 12 ماه میتوان گفت که این کودکان در این سن به این دلیل که میخواهند محیط اطراف را شناسائی کنند و میل به شناخت محیط اطراف آنها را فعال میکند، معمولا دیر به خواب فرو میروند.
دندانهای دائمی بزرگسالی در امتداد دندانهای کوچک دوران نوزادی رشد خواهند کرد. و وجو اختلال در دندانهای شیری باعث جلوگیری از رشد مطلوب دندانهای اصلی خواهد شد. عدم مراقبت از دندان های نوزادی همچنین ممکن است باعث بروز مشکلاتی چون عفونت و مشکلات گفتاری نیز شود. توصیه پزشکان به خانواده ها این است که نوزادان خود را در اولین سال از تولد نوزاد یا زودتر چنانچه دندان های او قبل از یکسالگی بیرون بیاید نزد دندان پزشک برده تا معاینه شود. دیگر مطلب حائز تاهمیت آن است که به محض مشاهده سر زدن دندان یا دندان های نوزاد آنها را هر روز با استفاده از یک مسواک سر کوچک و نرم (مسواک مخصوص نوزادان) و آب دو بار در روز ترجیحا بعد از صبحانه و قبل از خواب تمیز کرده و از خارج بودن خرده های غذا اطمینان حاصل نمایید. به خاطر داشته باشید در این تایم استفاده از خمیردندان ممنوع می باشد.
روشهای تعلیم مسواک زدن به کودکان تازه متولد شده
- مسواک زدن به بچه های 2 تا 3 ساله باید توسط والدین صورت بگیرد. تا زمانیکه سطح هماهنگی و توجه به جزئیات موردنیاز برای مراقبت بهتر از دهان و دندان در کودک افزایش یابد.
در سنین 2 و 3 سالگی تلاش شود تا کم کم مسواک زدن را به او بیاموزید. بدین منظور خودتان مسواک زدن دندان های او را امتحان کنید سپس کاری را که انجام داده اید مجدد برای او تکرار کنید ساده ترین راه برای مسواک کردن دندان های کودک این است که او را در بغل خود نشانده و سر کودک را روی آرنج دست به شکل خم شده نگه دارید. یک مسواک سر کوچک و نرم مو نایلونی که با توجه به سن کودک برای او مناسب است انتخاب نموده، سپس به آرامی مسواک را داخل دهان او کرده به سرعت دندان های کوچک او را بشوئید. بهتر است این کار دو بار در طول روز انجام شود. اولین مرتبه پس از خوردن صبحانه و در مرتبه دوم بعد از ظهر پس از خوردن آخرین نوشیدنی. ممکن است حین این کار کودک با مسواک بازی کند، آن را بجود و کارهایی از این دست؛ ولی شما مانعش نشوید. فقط در نهایت به آرامی سر او را به سمت عقب خم کرده و به کار مسواک زدن ادامه دهید.
مثل زمان غذا دادن بهتر است در تایم مسواک زدن هم با کودک بازی کنید و سعی نکنید به زور دهان کودک را باز کنید. به او تایم دهید تا با مسواک ارتباط برقرار کند. همینطور دادن جایزه پس از همکاری کردن او برای مسواک زدن میتواند ایده ای بسیار موثر باشد.
لازم به ذکر است حجم خمیردندان به اندازه دو سوم سطح مسواک کافی می باشد. میزان فلوراید داخل خمیردندان کودکان نسبت به بزرگسالان کمتر است؛ لذا از خمیردندان مخصوص کودکان استفاده کنید. استفاده زیاد از خمیردندان منجر به ایجاد لک در دندانها می شود. لذا به کودکان یاد دهید که باقیمانده خمیردندان را در دهانش نگه ندارد و به بیرون بریزد.
آغاز تدریجی برای مسواک زدن برای کل دندانها و تمامی سطوح آن از همین دوران آغاز می شود. برای اینکار کل سطوح دندان ها را با مسواک پوشش دهید و در تایمی که مشغول مسواک کردن دندان های او هستید با او گفتگو کنید و تمامی مراحل انجام این کار را با صدای بلند برایش شرح دهید.
کمک کردن به کودک برای مسواک زدن تا سن 7 سالگی میتواند ادامه داشته باشد ولی در این دوره سنی تلاش کنید مسئولیت مسواک زدن را با ملایمت به او واگذار کنید. پشت سر کودک خود روی زمین بنشینید و از او بخواهید دراز کشیده و سرش را در دامان شما بگذارد به این ترتیب شما می توانید تمام دندان های او را ببینید و به راحتی به دندان های بالا و پایین او تسلط پیدا کنید. زمانیکه سرش را چرخاند یا به اصطلاح لول خورد مسواک را در دهانش در همان مسیر حرکت دهید. در ذهن داشته باشید که شرایط مساعد برای مسواک زدن باعث می شود تا کودک شما به این کارعلاقه نشان داده و این کار را تقلید کند پس تلاش نمایید وقتی که خودتان هم مسواک می زنید کودکتان همراه شما باشد و به شما نگاه کند.
به گفته برخی از پزشکان و روانشناسان، پخش کردن آهنگ مورد علاقه کودک در هنگام مسواک زدن میتواند کمک بزرگی برای همکاری کردن او با این اتفاق شود.
همینطور عنوان شده است که در سنین بالاتر اجازه دهید فرزندتان به انتخاب خودش رنگ مسواکش را تعیین کند. این کار به میزان زیاد، در داشتن حس شادی هنگام مسواک زدن موثر خواهد بود.
به کمک این مقاله خواهید توانستتمامی مواد مغذی مورد نیاز نوزاد 6 تا 12 ماههتان را تامین نمایید
حتما میدانید طعم شیر اولین طعمی است که کودک شما با آن در زندگی خود آشنا می شود. حال سوال این است که اضافه کردن موز به شیرش بیشتر به او کمک میکند یا درست کردن حریره بادام؟ یا سوال مهمتر اینکه چه زمانی بهترین زمان برای تغذیه فرزندتان با غذای کمکی است؟ کارشناسان عنوان می کنند که با خاتمه شش ماهگی، اکثر شیرخواران نیازمند دریافت غذای مکمل علاوه بر شیر مادر هستند.
علیرغم اینکه بیشتر اوقات تغذیه نوزاد با شیر مادر حتی پس از شش ماهگی نیز کفایت می کند، ولی توصیه میشود که تغذیه تکمیلی برای همه شیرخواران در پایان شش ماهگی (پایان 180 روزگی) شروع شود. با توجه به تواناییهای تغذیهای شیرخوار، غذای کمکی در ابتدا باید بسیار ساده و نرم و از موادی تهیه شود که هضم آن آسان باشد. در ادامه تمامی مراحلی که نیاز به طی کردن آن دارید را به طور کامل خدمتتان شرح می دهیم.
تعداد وعده های غذایی کافی چقدر است؟
در پایان شش ماهگی می توانید از یک بار غذای کمکی در طول روز شروع کرده و کمکم به دو بار و سپس در اواخر ماه هفتم و طی ماه هشتم به سه بار در روز برسید. بنا به تشخیصتان یک یا دو میانوعده هم به غذای کودک تا 12 ماه می توان اضافه کرد. البته پیوسته در نظر داشته باشید که غذای اصلی شیرخواران در سال اول زندگی، شیر مادر است و نه غذاهای کمکی.
پس از شش ماهگی تا پایان هفت ماهگی نوزاد
این دوره بهترین زمان است تا شیرخوار با طعم و قوام غذا و سپس خوردن آن به وسیله قاشق آشنا شود. لذا در چند روز اول آغازین، خوردن یک یا دو قاشق مرباخوری غذای کمکی کفایت می کند.
برای انجام این کار میتوان مقدار کمی از غذا را در نوک قاشق مرباخوری گذاشت و به نوزاد ارائه کرد تا پس از چندی یاد بگیرد چگونه با استفاده از لبها و زبان خود غذا را از قاشق به داخل دهانش هدایت کند و به قسمت عقب حلق خود ببرد و آن را ببلعد. هیچوقت برای دادن غذای کمکی عجله نداشته باشید و با این کار حجم زیادی از غذا را به نوزادتان ندهید. فقط صبر داشته باشید و مطمئن باشید که کوچولوی شما خیلی زود با غذا خوردن به سبک جدید آشنا خواهد شد و برای دلنشین خواهد بود.
تغذیه مکمل نوزاد در هفته اول (ماه هفتم) فرنی آرد برنج و بعد حریره بادام
– شرایط غذای مکملی که به نوزاد در اولین مرتبه داده می شود باید نرمی، سادگی و کمترین امکان ایجاد آلرژی را تامین کند؛ در این راستا در اکثر مواقع از برنج استفاده میشود تا آن را به صورت فرنی آرد برنج درست کنند.
– غذای مناسب دیگر می تواند حریره بادام باشد که اکثر کودکان علاقه مند به طعم آن هستند. حساسیت به بادام درختی که حریره از آن تهیه میشود بسیار کم است و بادامی که ممکن از بچه ها به آن حساسیت نشان دهند، بادام زمینی و بادام هندی است.
– غذای کمکی در روز اول یکبار و باتوجه به میل شیرخوار، یک تا دو قاشق مرباخوری از فرنی آرد برنج است که صبح بلافاصله پس از تغذیه با شیر مادر داده میشود.
– در صورت میل و درخواست شیرخوار مقدار غذای کمکی در روز دوم می تواند به دوبار برسد(یک تا دو قاشق مرباخوری صبح و یک تا دو قاشق مرباخوری ظهر) و از روز سوم تا هفتم به تدریج بر تعداد قاشقها اضافه میشود تا به 5 تا 10 قاشق مرباخوری برسد.
– اگر متوحه شدید که شیرخوارتان فرنی یا حریره بادام را دوست ندارد، میتوانید یک حلقه موز رسیده یا یک تکه سیب درختی را پس از جدا کردن پوست آن، رنده کرده و به فرنی یا حریره بادام اضافه کنید. همینطور «به» میوه خوشطعمی است که یک قاچ پخته شده آن میتواند طعم غذای کودک را دوست داشتنی تر کند.
در نظر داشته باشید تا قبل از یکسالگی این خوراکی ها را نباید به فرزندتان بدهید:
– حتی شیرگاو تا پایان 12 ماهگی به عنوان یک وعده نباید به نوزاد داده شود، ولی استفاده مقدار کمی از آن در تهیه فرنی، حریره بادام، سوپ و … اشکالی ندارد.
تغذیه مکمل نوزاد در هفته دوم (ماه هفتم) برنامه هفته اول به اضافه سوپ گوشت
– گوشت غذایی است که برای این هفته در نظر گرفتنه شده است. گوشت ماهیچه گوسفند، سینه یا ران مرغ یا بوقلمون یا گوشت چرخکرده بدون چربی گوسفند گزینه های خوبی هستند.
– بنابراین وعدههای غذای کمکی شیرخوار در هفته دوم ماه هفتم دوبار در روز است، و غذای او علاوه بر فرنی یا حریره بادام سوپی است با غلظت نزدیک به غلظت ماست که مخلوطی از برنج و گوشت می باشد. یکی دو روز بعد از شروع هم میتوانید مقداری هویج در غذای او ریخته تا آب آن را به همراه سوپ میل کند.
– در ابتدا دادن یک تا دو قاشق مرباخوری سوپ در وعده ظهر نوزاد، کافی است. و به تدریج مقدار آن بسته به میل شیرخوار افزایش مییابد تا جایگزین فرنی یا حریره بادام وعده ظهر او شود. بدین صورت کودک در اواخر هفته دوم، صبحها از فرنی یا حریره بادام و ظهرها از سوپ تغذیه می شود.
– پس از مدتی برای تنوع دادن به محتوای سوپ میتوان به مرور از انواع سبزیها مانند گشنیز، شوید، کرفس، جعفری، کدوخورشی، کدوحلوایی، لوبیاسبز و سیبزمینی نیز استفاده نمود.
تغذیه مکمل نوزاد در هفته سوم (ماه هفتم) برنامه هفته دوم به همراه پوره سبزی ها
– در هفته سوم می توان تعداد وعدههای غذایی را به سه مرتبه در روز افزایش داد و نوازدتان علاوه بر فرنی و سوپ، از پوره انواع سبزیها مانند پوره سیبزمینی، هویج و … هم استفاده کند.
– ضمنا استفاده از شیر مادر یا شیر پاستوریزه، کره یا کمی آب مرغ یا آب گوشت می تواند روش مفیدی برای نرم کردن پوره باشد.
تغذیه مکمل نوزاد در هفته چهارم (ماه هفتم) برنامه هفته قبل با ایجاد تنوع در سوپ ها
– حال به زمانی رسیدیم که باید از انواع سبزی در سوپ فرزند عزیزتان استفاده نمایید.
– در این هفته هم تعداد وعدههای غذا سه بار در روز بوده و مانند هفته سوم میتوان صبحها فرنی، ظهرها سوپهای متنوع با انواع سبزیها و عصرها نیز پوره یکی از انواع سبزیها را به نوزاد داد.
تغذیه مکمل نوزاد در هفته اول (ماه هشتم)
– می توانید ضمن دنبال کردن برنامه های قبلی، زرده تخممرغ پخته و سفت شده هم به برنامه غذایی شیرخوار اضافه نمایید. روز اول به اندازه یک نخود از زرده تخممرغ را برداشته با کمی شیر مادر یا آب جوشیده شده، نرم کرده و به شیرخوار بدهید.
– علاوه بر دادن فرنی یا حریره، هر روز صبح مقداری زرده تخممرغ به غذای نوزاد اضافه شود تا ظرف 10 روز به یک زرده کامل برسد. از این زمان به بعد، هر روز نصف زرده تخممرغ به فرزندتان بدهید.
– اگر نوزاد از زرده سفت شده تخممرغ را دوست نداشت، میتوانید آن را در سوپ یا مقدار کمی شیر، رنده کرده و در کره یا روغن زیتون که داغ شده است بریزید و آن را مرتب به هم زنید، سپس به او بدهید.
– لازم به ذکر است که تهیه زرده تخممرغ به صورت نیمرو مشکلی ایجاد نمی کند، اما دادن زرده تخممرغ عسلی به نوزاد توصیه نمیشود.
تغذیه مکمل نوزاد در هفته دوم به بعد (ماه هشتم)
– برای بهره مندی از غلطت بیشتر سوپ و البته تنوع مضاعف، می توانید با اضافه کردن بلغور جو یا حبوبات (عدس و ماش که هضم آسانتری دارند) برای کودکتان آشهای خوشمزه ای تهیه کنید. از اواسط ماه هشتم به بعد علاوه بر پوره سبزی میتوان میوههای رسیده و نرم مانند سیب، گلابی، هلو، زردآلو، انبه، گرمک، طالبی، آلو، هندوانه و موز سالم و رسیده را بهتدریج به برنامه غذایی شیرخوار اضافه نمایید.
– توصیه میشود به فرزندتان آبمیوه خانگی به اندازه شش تا 12 قاشق مرباخوری در روز بدهید.
– همینطور می توانید از ماست در برنامه غذایی او استفاده کنید که اکثر شیرخواران عاشق آن هستند.
تغذیه مکمل نوزاد در ماه های نهم و دهم
– نوزادان در سن 9 ماهگی به آرامی می توانند انگشتان دست خود را کنترل کنند و بیشتر ایشان از این سن میتوانند با دست خودشان غذا بخورند و مایعات درون لیوان را با استفاده از هر دو دست خود بنوشند.
– در 9 ماهگی، کودکان میتوانند از غذاهای غلیظ تر مثل حلیم و پلو را بخورند و غذاهای انگشتی را با دست خود بردارند. این زمان بهترین وقت برای ارائه غذاهای جامد نرم است و اگر این غذاها از حدود 10 ماهگی به بچه داده نشود، احتمال مبتلا شدن به مشکلات تغذیهای کودک افزایش می یابد.
– در طول ماه های نهم و دهم، میتوانید علاوه بر برنامه غذایی ماه هشتم، نان، ذرت، ماکارونی، رشته فرنگی و سایر حبوبات (به جز نخود و لپه) به برنامه غذایی کودک اضافه نمایید.
– در کل می توانید در این بازه زمانی انواع سوپها، آشها، حلیمها و پلوهایی که محتوی گندم، ذرت و حبوبات اند را تهیه کنید.
– قبل از پختن غذای کودک باید لوبیاها (چیتی، قرمز، چشم بلبلی، سفید و …) را از شب قبل خیس کرده و پس از اینکه کاملا پختند به غذا اضافه نمایید.
– اگر خواستید می توانید از نان سنگک (ترجیحا) تکه هایی کنده و به دست کودک بدهید تا بخورد. البته باید بسیار مراقب باشید چون یک لحظه غفلت و اشتباه خوردن نان باعث بروز اتفاقات خطرناکی می شود.
غذاهای دوست داشتنی انگشتی
در بالا اشاره کردیم که از اواخر ماه هشتم به بعد کودک قادر است مواد غذایی را با انگشت خود بردارد و به دهان بگذارد. این کار که تغذیه با انگشت نام دارد، سبب تشویق کودک به عمل جویدن و تغذیه توسط خود او میشود.
– از دید تکاملی و تغذیهای تغذا خوردن کودک با انگشتش مهم بوده و باید تلاش شود غذای کودک مناسب سن او تهیه و با روش صحیح به او ارائه شود.
برخی از غذاهای انگشتی در این دوره زمانی عبارتند از:
تکههای کوچک هویج، سیبزمینی، کرفس، نخودفرنگی و باقلا سبز، عدس، تکههای گوشت بدون چربی یا کوفته قلقلی که کاملا پخته شده و با پشت قاشق له شده باشند. برای نرم کردن همه آنها میتوان از کمی کره یا خامه هم استفاده کرد.
تکههایی از میوههای رسیده و سالم فصل مانند سیب، هلو، طالبی، گرمک، گلابی و موز هم مناسب هستند.
– حتما هنگام خوردن غذاهای انگشتی، فردی پیوسته در کنار کودک حضور داشته باشد و غذا خوردن او را زیر نظر بگیرد.
تغذیه مکمل نوزاد در ماه های یازدهم و دوازدهم
در این بازه زمانی، با لحاظ کردن تنوع، قوام و غلظت غذاها می توان به مهارت جویدن نوزاد به خوبی کمک کرد. با آشکار شدن دندانها و تکامل مهارتهای حرکتی ظریف، فرزندتان میتواند تکههایی از غذا را بکند، بجود، به عقب دهان ببرد و آن را ببلعد. نوزادی که هنوز دندان درنیاورده است این کار را با لثهها و آروارههای خود انجام میدهد بنابراین باید این مهارتها را با ارائه غذاهایی که میشود با دستش بردارد و آن را بجود، تقویت کرد.
(هنگام غذاخوردن کودک، حضور و نظارت دقیق مادر یا جانشین او الزامی است)
– در این دو ماه میتوان انواع کتهها، پلوها و خوراکها را در برنامه غذایی شیرخوار گنجاند.
– دفعات تغذیه کمکی مانند ماههای نهم و دهم، سه تا چهار وعده در روز است و در صورت تمایل شیرخوار، میتواند همراه با یک یا دو میان وعده باشد.
– در تهیه غذای کودک باید از یکی از انواع گوشتهای قرمز (گوسفند، گوساله، شتر، جگر) یا گوشت سفید مانند ماهی یا گوشت پرندگان (مرغ، اردک، غاز، کبک و بوقلمون) همچنین تخممرغ، پنیر، غلات، حبوبات و سبزیها استفاده کرد.
– اضافه کردن گرد نعناع، جعفری، کرفس و چاشنیهایی مانند آب لیموترش تازه، آب نارنج تازه یا گرد لیمو امانی در آخرین لحظات پخت غذا، غذای کودک را خوشمزهتر میکند.
– به یاد داشته باشید اضافه کردن نمک به غذای کودک ممنوع است. در نقطه مقابل مصرف چغندر، شلغم و اسفناج از ماه یازدهم به بعد مجاز است.
– به عنوان میانوعده میتوان از تکههای کوچک میوه، عدسی، نان و خرما، مسقطی، شلهزرد، انواع حلواهای خانگی (با آرد برنج یا گندم)، بیسکویتهای ساده که بدون کرم و خامه باشند همچنین بستنی پاستوریزه ساده استفاده کرد.
– نانهای برشته که بتوان روی آن کره یا ماست چکیده سالم قرار داد همچنین تکههای کرفس، هویج یا سیبزمینی پخته شده همراه با کره نیز میانوعدههای مفید و مناسبی هستند.
3 نکته مهم
– از اول هفت ماهگی که غذای کمکی شروع میشود تا پایان 12 ماهگی، غذای اصلی نوزاد هنوز شیر مادر است. از این جهت شیرخوار طی شب و روز به طور مکرر و برحسب تقاضا و تمایل خود (و البته قبل از هر وعده غذای کمکی) با شیر مادر باید تغذیه شود تا تمامی نیازهای اساسی بدن او بطور کامل تامین شود. مجددا تاکید میشود غذای کمکی بعد از تغذیه با شیر مادر یا در فاصله تغذیه از دو سینه مادر باشد.
– از دادن آب سالم (جوشیده و خنک شده) چند بار در روز غافل نشوید.
– زمان غذای کمکی بهتر است براساس برنامه خواب نوزاد تنظیم شود؛ مثلا برای شیرخواری که حدود ساعت 10 صبح از خواب بیدار میشود میتوان صبحانه را در آن زمان و سایر وعدهها را در طول روز ادامه داد در این صورت ممکن است آخرین وعده غذایی کمکی به شرطی که شیرخوار هنوز بیدار باشد به ساعات اولیه شب موکول شود.
